Σχόλια επί της απόφασης – άρνησης του ΑΠΘ να εγγράψει τυφλό, αριστούχο μαθητή, στο τμήμα Φυσικής

0

Πρόσφατα ήρθε στη δημοσιότητα η περίπτωση του τυφλού αριστούχου μαθητή Αργύρη Κουμτζή ο οποίος δεν έγινε δεκτός από το Τμήμα Φυσικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 35 του ν. 3794/2009 με τίτλο «Εισαγωγή στην Τριτοβάθµια Εκπαίδευση ατόµων που πάσχουν από σοβαρές παθήσεις» ορίζεται ότι οι υποψήφιοι με σοβαρές παθήσεις μεταξύ των οποίων και οι τυφλοί όπως η περίπτωση του 18χρονου μαθητή εισάγονται χωρίς εξετάσεις στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύµατα (A.E.I.) Πανεπιστηµιακής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης καθ’ υπέρβαση του αριθµού εισακτέων σε ποσοστό 5% εφόσον είναι κάτοχοι τίτλου απόλυσης από Λύκειο ή αντίστοιχο Σχολείο της ηµεδαπής ή αλλοδαπής και στην δεύτερη παράγραφο του ίδιου άρθρου ορίζεται ότι οι πάσχοντες από τις αναφερόµενες παθήσεις δεν ισάγονται σε Τµήµατα στα οποία λόγω της φύσης της επιστήµης είναι δυσχερής γι’ αυτούς η παρακολούθηση σύµφωνα µε αιτιολογηµένη απόφαση του Τµήµατος, που εγκρίνεται από τη σύγκλητο και ανακοινώνεται πριν από την έναρξη του ακαδηµαϊκού έτους για το οποίο γίνεται η επιλογή.

Η ως άνω ρύθμιση έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το Σύναγμά μας αλλά και με τη διεθνή και ευρωπαϊκή έννομη τάξη η οποία θεσπίζει ευρύ κανονιστικό πλαίσιο για την καταπολέμηση των διακρίσεων και λόγω αναπηρίας και προωθεί την ύπαρξη ίσων ευκαιριών στην παροχή εκπαίδευσης όλων των βαθμίδων, στην ελευθερία επιλογής του επαγγέλματος και στην ισότιμη πρόσβαση στην εργασία.

Σε διεθνές επίπεδο η ∆ιακήρυξη των ∆ικαιωµάτων των Ατόµων µε Αναπηρία (1975) ορίζει ότι τα ανάπηρα άτοµα έχουν το κληρονοµικό δικαίωµα σεβασµού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας τους. Τα ανάπηρα άτοµα, οποιαδήποτε κι αν είναι η προέλευση, η φύση και η σοβαρότητα των µειονεκτηµάτων και ανικανοτήτων τους, έχουν τα ίδια θεµελιώδη δικαιώµατα µε τους συµπολίτες της ίδιας ηλικίας, που συνεπάγεται πρώτα και κύρια το δικαίωµα να απολαµβάνει µια καθώς πρέπει ζωή, όσο το δυνατό κανονική και πλήρη. Επιπροσθέτως η Παγκόσµια ∆ιακήρυξη για τα Ανθρώπινα ∆ικαιώµατα, η ∆ιεθνής Συνθήκη για τα Οικονοµικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά ∆ικαιώµατα και η ∆ιεθνή Συνθήκη για τα Αστικά και Πολιτικά ∆ικαιώµατα, διακηρύττουν ότι τα δικαιώµατα που αναγνωρίζουν πρέπει να διασφαλίζονται ισότιµα για όλα τα άτοµα χωρίς διάκριση. Η Σύµβαση για τα ∆ικαιώµατα του Παιδιού απαγορεύει τη διάκριση λόγω αναπηρίας και απαιτεί ειδικά µέτρα ώστε να διασφαλίζονται τα δικαιώµατα των παιδιών µε αναπηρία. Οι Πρότυποι Κανόνες για την Εξίσωση των Ευκαιριών των Ατόµων µε Αναπηρία, οι οποίοι υιοθετήθηκαν από την Ελλάδα µε τη διάταξη του άρθρου 3 παρ. 1 του ν. 2430/1996 αποτυπώνουν τα δικαιώµατα των ΑµεΑ σε σηµαντικούς τοµείς της ζωής τους, εκφράζοντας την ηθική δέσµευση των κρατών για ανάληψη πρωτοβουλιών και δράσεων για ίσες ευκαιρίες στα άτοµα αυτά). Συγκεκριμένα στον κανόνα 6 προβλέπεται ότι τα Κράτη πρέπει να αναγνωρίζουν την αρχή της ισότητας των ευκαιριών στη βασική, µέση και ανώτατη εκπαίδευση για τα παιδιά, τους νέους και τους ενήλικες µε Αναπηρία, σε ενταγµένες δοµές. Πρέπει να φροντίζουν ώστε η εκπαίδευση των ατόµων µε Αναπηρία να αποτελεί αναπόσπαστο µέρος του εκπαιδευτικού συστήµατος. Επιπλέον ο κανόνας 7 ορίζει το δικαίωμα στην απασχόληση και συγκεκριμένα τα Κράτη πρέπει να αναγνωρίσουν την ανάγκη για τα άτοµα µε Αναπηρία να ενδυναµωθούν, προκειµένου να είναι σε θέση να ασκούν τα ανθρώπινα δικαιώµατά τους, ειδικά στον τοµέα της εργασίας. Στις αστικές αλλά και στις αγροτικές περιοχές, θα πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες για προαγωγική και επικερδή απασχόληση στην αγορά εργασίας. Ο κανόνας 24 θεμελιώνει την αρχή τη μη διάκρισης και στην εκπαίδευση και συγκεκριμένα τα συµβαλλόµενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωµα των ατόµων µε αναπηρία στην εκπαίδευση.

Για τη χωρίς διακρίσεις άσκηση αυτού του δικαιώµατος και στη βάση των ίσων ευκαιριών, τα συµβαλλόµενα κράτη εξασφαλίζουν ένα δεκτικό εκπαιδευτικό σύστηµα σε όλες τις βαθµίδες και μάλιστα όσον αφορά τους τυφλούς όπως στην παρούσα περίπτωση τα συμβαλλομενα καράτη υποχρεούνται να εξασφαλίζουν ότι η εκπαίδευση τυφλών, κωφών ή κωφών και τυφλών ατόµων, και ιδίως παιδιών, παρέχεται στις πλέον κατάλληλες γλώσσες και µε τους καταλληλότερους για το κάθε άτοµο τρόπους και µέσα επικοινωνίας, σε περιβάλλον που στοχεύει στη µέγιστη ακαδηµαϊκή και κοινωνική ανάπτυξη.

Στην παράγραφο 5 του ως άνω κανόνα ορίζεται ότι τα συµβαλλόµενα κράτη εγγυώνται ότι τα άτοµα µε αναπηρία έχουν πρόσβαση στη γενική τριτοβάθµια εκπαίδευση, την επαγγελµατική κατάρτιση, την εκπαίδευση ενηλίκων και τη διά βίου µάθηση, χωρίς διακρίσεις και σε ισότιµη βάση µε τους άλλους. Για τον σκοπό αυτό, τα συµβαλλόµενα κράτη εγγυώνται την παροχή εύλογων διευκολύνσεων σε άτοµα µε αναπηρία.
Το ∆ιεθνές Σύµφωνο για τα οικονοµικά, κοινωνικά και µορφωτικά δικαιώµατα, το οποίο εντάχθηκε στην ελληνική έννομη τάξη με το Νόµο 1532/1985 στο άρθρο 2 ορίζει την απαγόρευση των διακρίσεων στο άρθρο 13 κατοχυρώνεται το δικαίωμα μορφώσεως κάθε προσώπου και να παρέχεται η εκπαίδευση ισότιμα ακόμα στο ανώτερο επίπεδο.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η Ευρωπαική Σύµβαση για την προάσπιση των ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου και των θεµελιωδών ελευθεριών (ΕΣ∆Α) που κυρώθηκε από την Ελλάδα με το ν.δ. 53/1974 στο άρθρο 14 απαγορεύονται οι διακρίσεις και με το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο εντάχθηκε στο κατάλογο των δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το δικαίωμα στην εκπαίδευση. Με τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτης του 1961 το οποίο έγινε νόμος του κράτους με το ν. 1426/1984 στο άρθρο 9 θεσπίζετια το ∆ικαίωµα για επαγγελµατικό προσανατολισµό σε όλα τα πρόσωπα, συµπεριλαµβανοµένων και των αναπήρων, ενώ με το άρθρο 10 θεσπίζεται το ∆ικαίωµα για επαγγελµατική εκπαίδευση.

Η καταπολέμηση των διακρίσεων, η ελευθερία επιλογής του επαγγέλματος και στην ισότιμη πρόσβαση στην εργασία και για τους ανάπηρους θεμελιώνονται στην Ευρωπαική Σύµβαση για την προάσπιση των ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου και των θεµελιωδών ελευθεριών (ΕΣ∆Α), στον Χάρτη θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., αλλά και ειδικότερα στην Οδηγία 2000/78 ΕΚ του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2000 για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία, ανεξαρτήτως θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού και στο Ψήφισμα του Συμβουλίου της 5ης Μαΐου 2003 για την παροχή ίσων ευκαιριών σε μαθητές και σπουδαστές με αναπηρίες, όσον αφορά την εκπαίδευση και την κατάρτιση (2003/C 134/04).

Το Σύνταγμά μας επίσης κατοχυρώνει τα ως άνω δικαιώματα και τις ελευθερίες που αφορούν στην προστασία της αξίας του ανθρώπου, την μόρφωση, την εκπαίδευση, την εργασία χωρίς διακρίσεις. Συγκεκριμένα στο άρθρo 2 του Συντάγματος ορίζεται ότι ο σεβασµός και η πρoστασία της αξίας τoυ ανθρώπoυ απoτελoύν την πρωταρχική υπoχρέωση της Πoλιτείας στο άρθρο 4 θεσπίζεται η αρχή της ισότητας και ορίζεται ότι οι ΄Ελληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόµου. ΄Ελληνες και Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώµατα και υποχρεώσεις. Στο άρθρο 5 του Συντάγματος ορίζεται ότι καθένας έχει δικαίωµα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συµµετέχει στην κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ζωή της Χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώµατα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγµα ή τα χρηστά ήθη στο άρθρo 16 ορίζεται ότι η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Kράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευµατική, επαγγελµατική και φυσική αγωγή των Eλλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες., όλοι οι Έλληνες έχουν δικαίωµα δωρεάν παιδείας, σε όλες τις βαθµίδες της, στα κρατικά εκπαιδευτήρια, το Kράτος ενισχύει τους σπουδαστές που διακρίνονται, καθώς και αυτούς που έχουν ανάγκη από βοήθεια ή ειδική προστασία, ανάλογα µε τις ικανότητές τους. Στο άρθρo 21 του συντάγματος ορίζεται ότι πoλύτεκνες oικoγένειες, ανάπηρoι πoλέµoυ και ειρηνικής περιόδoυ, θύµατα πoλέµoυ, χήρες και oρφανά εκείνων πoυ έπεσαν στoν πόλεµo, καθώς και όσoι πάσχoυν από ανίατη σωµατική ή πνευµατική νόσo έχoυν δικαίωµα ειδικής φρoντίδας από τo Kράτoς.

To Kράτoς µεριµνά για την υγεία των πoλιτών και παίρνει ειδικά µέτρα για την πρoστασία της νεότητας, τoυ γήρατoς, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων, τα άτοµα µε αναπηρίες έχουν δικαίωµα να απολαµβάνουν µέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονοµία, την επαγγελµατική ένταξη και τη συµµετοχή τους στην κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ζωή της Χώρας. Εν συνεχεία στο άρθρο 25 ορίζεται ότι τα δικαιώµατα του ανθρώπου ως ατόµου και ως µέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους. Όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεµπόδιστη και αποτελεσµατική άσκησή τους. Τα δικαιώµατα αυτά ισχύουν και στις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν και στο άρθρο 116 του συντάγματος ορίζεται ότι δεν αποτελεί διάκριση λόγω φύλου η λήψη θετικών µέτρων για την προώθηση της ισότητας µεταξύ ανδρών και γυναικών. Το Κράτος µεριµνά για την άρση τ Το Κράτος µεριµνά για την άρση των ανισοτήτων που υφίστανται στην πράξη, ιδίως σε βάρος των γυναικών.
Ως ανεδείχθη ανωτέρω η προστασία των αναπήρων και στην πρόσβασή τους στη τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι ευρεία τόσο σε διεθνές όσο και σε Ευρωπαϊκό αλλά και σε επίπεδο Ελληνικού Συντάγματος, συνεπώς τέτοιου είδους περιστατικά όπως η άρνηση του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ να εντάξει τον 18χρονο αριστούχο μαθητή Αργύρη Κουμτζή στους φοιτητές του αντιβαίνει ευθέως συνταγματικές διατάξεις και διατάξεις υπέρτερης νομοθετικής ισχύος.

Σε ένα οργανωμένο Κράτος Δικαίου που έχει ενστερνιστεί διεθνή και ευρωπαϊκά κείμενα περί προστασίας θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων και περιλαμβάνει σχετικές συνταγματικές διατάξεις δεν επιτρέπονται τέτοιου είδους συμπεριφορές για το λόγο αυτό έχουμε τη γνώμη, ότι το νομοθετικό πλαίσιο στην Ελλάδα σχετικά με την πρόσβαση των αναπήρων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση πρέπει να μεταρρυθμιστεί και να προσαρμοστεί στις συνταγματικές διατάξεις και σε αυτές υπερνομοθετικής ισχύος διεθνούς και ευρωπαϊκού επιπέδου.
 

Σχόλια