Δρ. Γιώργος Φιτσιάλος – Ιδρυτής του DNAlogy

0

Η παρουσία της DNAlogy στην Ελλάδα είναι κάτι το πρωτόγνωρο, υπό την έννοια ότι μιλάμε ουσιαστικά για το πρώτο ιδιωτικό εργαστήριο του είδους του. Ποια η ανταπόκριση – αντίδραση του ελληνικού κοινού ?

Είναι γεγονός ότι στην Ελλάδα, τέτοιου είδους καινοτόμα και πρωτοποριακά εγχειρήματα δεν βρίσκουν την απαραίτητη ανταπόκριση από το κράτος (αρχέγονα συστήματα γραφειοκρατίας και αποφάσεων), ή τους επαγγελματίες (απροθυμία εξέλιξης και προόδου). Η πρώτη μας επαφή με το κοινό είναι τελικά πολύ θετική. Ωστόσο, το κοινό χωρίζεται σε διάφορες κατηγορίες: την αστυνομία, την δικαιοσύνη, το νομικό σώμα και το ευρύτερο κοινό.
Για τις τρεις πρώτες κατηγορίες, κάνω προσωπικά τιτάνια προσπάθεια ενημέρωσης σχετικά με τα νέα επιστημονικά δεδομένα στον ιατροδικαστικό τομέα και ειδικότερα στις αναλύσεις DNA. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον δείχνουν οι δικηγόροι, οι οποίοι κατανόησαν αμέσως τους νέους ορίζοντες που τους προσφέρει η χρήση των τεστ DNA αλλά και η νέα δυνατότητα που τους προσφέρουμε, αυτή του τεχνικού συμβούλου, τόσο για την επεξήγηση των αποτελεσμάτων και τεχνικών που χρησιμοποιήθηκαν σε μια πραγματογνωμοσύνη όσο και για την δυνατότητα αντεξέτασης με νέα εργαστηριακή πραγματογνωμοσύνη. Αποτέλεσμα αυτών είναι η αναβάθμιση των γνώσεων και των υπηρεσιών τους προς τους πελάτες τους.
Τέλος, το ευρύ κοινό είναι ενθουσιασμένο με τις νέες δυνατότητες που έχει, είτε πρόκειται για ένα απλό τεστ πατρότητας ή συγγένειας, είτε για την δημιουργία του προσωπικού του γενετικού προφίλ και την εκτύπωση του σε μορφή δώρου (το νέο Gadget η iD DNA Card).

Η λειτουργία αντίστοιχων κέντρων σε χώρες του εξωτερικού μετρά ήδη αρκετά χρόνια. Τι θα μπορούσατε να μας μεταφέρετε από τη σχετική διεθνή εμπειρία σας ; Θα λέγατε ότι είναι σημαντικά τα αποτελέσματα, με έμφαση στον χώρο της εξιχνίασης εγκλημάτων και της απονομής Δικαιοσύνης εν γένει;

Η ιδρυτική διεθνής επιστημονική ομάδα της DNAlogy ήταν η πρώτη που πραγματοποίησε γενετικές αναλύσεις και ταυτοποιήσεις DNA στην Γαλλία το 1988 και σήμερα είναι ο κύριος συνεργάτης του Γαλλικού Υπουργείου Δικαιοσύνης για την ταυτοποίηση DNA σε ποινικές και αστικές υποθέσεις (100.000 πραγματογνωμοσύνες ανάλυσης το χρόνο), ο σημαντικότερος συνεργάτης του υπουργείου εσωτερικών στην δημιουργία του αρχείου των γενετικών ταυτοτήτων της Γαλλίας (180.000 γενετικά προφίλ το χρόνο), συνεργάτης πολλών κρατών (Λουξεμβούργου, Πορτογαλία, Μαρόκο…), αλλά και μόνιμος συνεργάτης διεθνών οργανισμών (FBI, Royal Canadian Mounted Police, Moroccan Royal Gendarmerie, κτλ.).
Εδώ και πολλά χρόνια, σε παγκόσμιο επίπεδο, τα γενετικά αποτυπώματα αποτελούν αναπόσπαστο και σημαντικότατο κομμάτι του δικαστικού συστήματος. Στην Αμερική όλα ξεκίνησαν το 1994 όταν ο νόμος για το DNA επέτρεψε στο FBI να δημιουργήσει το CODIS (Combined DNA Index System) ένα σύστημα πληροφορικής για την σύγκριση των προφίλ DNA με σκοπό την επίλυση των εγκλημάτων. Στην Αγγλία, η βάση δεδομένων DNA ξεκίνησε το 1995 ενώ περιέχει σήμερα πάνω από 4 εκατομμύρια προφίλ και αναπτύσσεται με 30.000 προφίλ το μήνα που προέρχονται από ευρήματα στους χώρους εγκλημάτων ή από τους υπόπτους της αστυνομίας. Τέλος, στην Γαλλία η εθνική βάση δεδομένων δημιουργήθηκε το 1998 και ξεπερνά σήμερα το 1 εκατομμύριο καταχωρίσεις.
Η χρήση του DNA σε όλες της πτυχές της δικαστικής και αστυνομικής έρευνας είναι όχι μόνο αναγκαία αλλά και απαραίτητη. Δεν νοείται σε αναπτυγμένες χώρες να λύσουμε μια υπόθεση βιασμού, χωρίς να ανιχνεύσουμε το σπέρμα και χωρίς να ταυτοποιήσουμε το γενετικό προφίλ του υποτιθέμενου δράστη με τα ευρήματα της υπόθεσης. Είναι εκτός πραγματικότητας να καταδικάσουμε κάποιον για έγκλημα εφόσον στα πειστήρια δεν ανιχνεύθηκε πουθενά το βιολογικό του υλικό.
Κι όμως στην Ελλάδα εν έτη 2010, λίγες είναι οι υποθέσεις που εξιχνιάζονται με την μέθοδο του DNA. Ο λόγος, λοιπόν, που αποφασίσαμε να έρθουμε στην Ελλάδα και να μεταφέρουμε την τεχνολογία/τεχνογνωσία μας και να την εφαρμόσουμε στην υπηρεσία της δικαιοσύνης είναι προφανής. Μπορούμε πλέον να εξάγουμε το απαραίτητο DNA από ένα μόνο κύτταρο… Έχουμε ήδη με επιτυχία καταφέρει στα εργαστήρια μας να εξάγουμε από μία πέτρα το DNA του ατόμου που την έριξε, ή το DNA του εμπρηστή στο καπάκι από το μπιτόνι βενζίνης που άνοιξε με τα χέρια του. Οι αναλύσεις DNA για την εξιχνίαση εγκλημάτων και την απονομή Δικαιοσύνης δεν αποτελούν το μέλλον. Είναι πρωτίστως το παρόν, το κοντινό παρελθόν και εν συνεχεία το μέλλον.

Ως προς το μέρος της χρήσης των υπηρεσιών σας στο πλαίσιο δικαστικής πραγματογνωμοσύνης, πώς θα περιγράφατε το υφιστάμενο πλαίσιο και πώς θα χαρακτηρίζατε το επίπεδο συνεργασίας σας με τις ελληνικές αρχές ;

Το ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο στον συγκεκριμένο τομέα πάσχει από ασάφειες και κενά. Για να είμαστε συγκεκριμένοι, δεν υπάρχει νόμος παρά μόνο το άρθρο 200A του ΚΠοινΔ. που αφορά τις αναλύσεις DNA. Αν αναλογιστούμε ότι ακόμα και σήμερα μετά την αναπροσαρμογή του το 2009, αναφέρει ότι οι αναλύσεις DNA πρέπει να γίνονται σε κρατικό ή πανεπιστημιακό εργαστήριο (δηλαδή στο μοναδικό εργαστήριο της αστυνομίας ή στην ιατροδικαστική υπηρεσία Αθηνών), θα κατανοήσουμε γιατί η απονομή της δικαιοσύνης καθυστερεί πολλά χρόνια στις υποθέσεις αυτές, γιατί σε ελάχιστες υποθέσεις ορίζονται αναλύσεις DNA και τέλος γιατί απέχουμε από τα διεθνή πρότυπα όπου όλες σχεδόν οι υποθέσεις λύνονται σε λίγες μέρες ύστερα από συνεργασία των αρχών με τα ιδιωτικά υπερσύγχρονα εργαστήρια των πιστοποιημένων πραγματογνωμόνων της.
Παρόλα αυτά, βρισκόμαστε σήμερα στην Ελλάδα για να βοηθήσουμε και να καθοδηγήσουμε την Ελληνική Δικαιοσύνη στην εναρμόνιση της με τους διεθνείς κανόνες. Πρόσφατα και παρά το υπάρχον πλαίσιο, ειδοποιήθηκα να αναλάβω από την δικαιοσύνη μια υπόθεση βιασμού του 2005 στην οποία δεν είχαν βρεθεί τότε γενετικά αποτυπώματα του υποτιθέμενου δράστη με αποτέλεσμα οι κατηγορίες να παραμένουν. Αποτέλεσμα: 4 χρόνια μετά, στα ίδια ρούχα όχι μόνο ανιχνεύσαμε το σπέρμα του δράστη αλλά παράλληλα εξάγαμε το γενετικό του προφίλ το οποίο προς έκπληξη δεν αντιστοιχούσε σε αυτό του κατηγορουμένου. Οι ανακριτές, δικαστές και εισαγγελείς αυτής της υπόθεσης τόλμησαν και δικαιώθηκαν δίνοντας λύση σε μια υπόθεση καταδικασμένη σε αποτυχία…
Η σκυτάλη περνά πλέον στους δικηγόρους, οι οποίοι οφείλουν πλέον όχι μόνο να παρακολουθούν και να κατανοούν τις εργαστηριακές αναλύσεις DNA μέσω του τεχνικού συμβούλου, αλλά και να ζητούν νέα εργαστηριακή εξέταση όπου η υπόθεση το επιβάλλει. Εμείς πλέον τους παρέχουμε απλόχερα αυτήν την δυνατότητα…

Υπάρχει, μέσω του κέντρου σας, η δυνατότητα επαναξιολόγησης στοιχείων από εγκλήματα περασμένων ετών, προκειμένου να ανοίξει εκ νέου ένας φάκελος που έχει πια καταλήξει στο αρχείο;

Φυσικά! Το προηγούμενο παράδειγμα είναι μια μικρή απόδειξη. Τα επιστημονικά και τεχνολογικά μέσα που χρησιμοποιούμε μας επιτρέπουν να αναλύουμε το DNA πειστηρίων που συλλέχθηκαν πολλά χρόνια πριν. Το μόνο που χρειάζεται είναι οι ελάχιστες συνθήκες συντήρησης των πειστηρίων που αποθηκεύουν, δηλαδή προστασία από τον ήλιο, την υγρασία και την ζέστη.
Πρόκειται για τις γνωστές πλέον Cold Cases, υποθέσεις ετών που βρίσκονταν στο αρχείο και πλέον χάρη στην πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας ξανανοίγονται για να λυθούν κυρίως μέσω της ταυτοποίησης των γενετικών αποτυπωμάτων. Στην Γαλλία μάλιστα δημιουργήσαμε μια εξειδικευμένη ομάδα ειδικά γι’ αυτές τις υποθέσεις και μπορώ να πω ότι η Γαλλική δικαιοσύνη εκτίμησε πολύ αυτή τη νέα δυνατότητα που της προσφέραμε και την χρησιμοποιεί σε μεγάλο βαθμό.

Για ποιο χρονικό διάστημα διατηρείται ένα δείγμα γενετικού υλικού στο εργαστήριό σας;

Για κάθε δείγμα που θα αναλυθεί στο εργαστήριο μας ακολουθείται πάντα μία συγκεκριμένη μεθοδολογία και για κάθε στάδιο της ανάλυσης χρησιμοποιούμε μια διαφορετική, ειδικά διαμορφωμένη εργαστηριακή αίθουσα: α) καταγραφή του πειστηρίου και επισύναψη ενός γραμμωτού κώδικα, που θα εξασφαλίσει την ανωνυμία του και θα μας επιτρέψει την παρακολούθηση της πορείας ανάλυσής του, μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος μηχανοργάνωσης, β) έξι διαφορετικά βήματα ανάλυσης (ανίχνευση βιολογικού υλικού, εξαγωγή DNA, προσδιορισμός της ποσότητας, πολλαπλασιασμός του DNA, ανάλυση των πολυμορφικών συστημάτων, ερμηνεία των αποτελεσμάτων).
Μετά την διεκπεραίωση της ανάλυσης και την παράδοση της έκθεσης πραγματογνωμοσύνης και σύμφωνα με το σύστημα ποιότητας του εργαστηρίου μας, όλα τα δείγματα γενετικού υλικού καταστρέφονται ή επιστρέφονται στον εντολέα. Σε κάθε περίπτωση, η πορεία και κατάληξη των πειστηρίων αναγράφεται αναλυτικά στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης.

Σχόλια