H Συνήγορος του Πολίτη, Καλλιόπη Σπανού στο lawnet.gr

0

Η Συνήγορος του Πολίτη, κα. Καλλιόπη Σπανού, συμπληρώνοντας ένα έτος στη θέση της Συνηγόρου και σχεδόν δεκαετία στο θεσμό, απαντά σε ερωτήσεις του LAWNET.gr και σχολιάζει το δύσκολο ρόλο της Αρχής εν μέσω της οικονομικής ύφεσης. Η κα. Σπανού αξιολογεί την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων του «Συνηγόρου του Πολίτη», την ανταπόκριση της Διοίκησης στις προτάσεις της Αρχής, ενώ σχολιάζει την ανάγκη μεγαλύτερης προσπάθειας προς το στόχο του κράτους δικαίου και της χρηστής διοίκησης στην παρούσα οικονομική συγκυρία.

 

 

LAWNET: Ο «Συνήγορος» λαμβάνει περισσότερες προσφυγές από ότι στο παρελθόν. Αυτό είναι ένδειξη της αυξημένης εμπιστοσύνης του κοινού προς την Αρχή; Θεωρείτε ότι υπάρχει αυξημένη εμπιστοσύνη των πολιτών συνολικά  προς τις Ανεξάρτητες Αρχές;

Καλλιόπη Σπανού: Το ότι περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι ζητούν κάθε χρόνο την βοήθεια του Συνηγόρου του Πολίτη δείχνει από τη μια πλευρά την εμπιστοσύνη των πολιτών προς την ανεξάρτητη αρχή ,δείχνει όμως και ότι υπάρχουν σοβαρά ζητήματα για τα οποία η πολιτεία οφείλει να αναζητήσει λύσεις. Αν μάλιστα στον αριθμό των γραπτών αναφορών, ο οποίος κάποιες χρονιές ξεπέρασε τις 13.000, προσθέσετε και τα περισσότερα από 30.000 τηλεφωνήματα με τα οποία οι συμπολίτες μας ζητούν βοήθεια ή κατευθύνσεις, τότε έχετε μια εικόνα του ρόλου που καλείται να διαδραματίσει ο Συνήγορος του Πολίτη. Σε κάθε περίπτωση πάντως, οι αναφορές θα πρέπει να εξετάζονται μέσα από το πρίσμα όχι μόνο της ποσοτικής αλλά και της ποιοτικής αξιολόγησης.

Εκείνο που είναι σημαντικό για τον πολίτη αλλά και κατ’ επέκταση για τον θεσμό του Συνηγόρου είναι να υπάρχει όχι μόνο αριθμητική αύξηση των αναφορών αλλά και αντίστοιχη αύξηση των αναφορών στις οποίες το πρόβλημα που εντοπίζει ο Συνήγορος επιλύεται. Και πλέον ξέρουμε ότι τουλάχιστον 7 στις 10 αναφορές πολιτών, στις οποίες υπάρχει όντως πρόβλημα, επιλύονται χάρη στην παρέμβαση του Συνηγόρου.

Μέσα από αυτή την υπερδεκαετή πλέον διαδρομή του ο Συνήγορος έχει αποδείξει στην κοινωνία την αξία του αλλά έχει κερδίσει την απαραίτητη συνεργασία της δημόσιας διοίκησης καθώς γίνεται ολοένα και περισσότερο κατανοητό ότι δεν είναι εχθρός αλλά θεσμός που συμβάλλει στην εύρυθμη λειτουργία της.

 

L: Διευρύνονται οι δυνατότητες παρέμβασης του «Συνηγόρου» στις σχέσεις κράτους-πολίτη και το πεδίο δράσης του λόγω της επίδρασης του ευρωπαϊκού δικαίου; Τι δυνατότητες εξέλιξης υπάρχουν για τον «Συνήγορο» από την οπτική των διεθνικών ή ευρωπαϊκών συνεργασιών;

Κ. Σ. : Κάθε φορά που ένα κομμάτι της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ενσωματώνεται στο εθνικό δίκαιο και στο βαθμό που αυτή η ενσωμάτωση δίνει ένα κομμάτι αρμοδιοτήτων στο Συνήγορο φυσικά και το πεδίο δράσης του Συνηγόρου διευρύνεται και καλύπτει περισσότερα αντικείμενα. Ήδη, έχει ορισθεί φορέας προώθησης της ίσης μεταχείρισης και της ισότητας των φύλων ενώ και άλλες αρμοδιότητές που φαίνεται ότι πρόκειται να του ανατεθούν πηγάζουν από διεθνείς συμβάσεις και υποχρεώσεις της χώρας. Όσο νωρίτερα βέβαια εντάσσεται η ανεξάρτητη αρχή στη διαδικασία διεύρυνσης των αρμοδιοτήτων της τόσο αποτελεσματικότερη θα είναι η διαχείρισή τους από την πρώτη μέρα.

Ο Συνήγορος από την αρχή της λειτουργίας του κινείται σε διεθνές επίπεδο. Συνομιλεί και συνεργάζεται με ομόλογους θεσμούς ή ακόμη συμβάλλει στην ανάπτυξή τους. Ήδη έχει στο ενεργητικό του το πρόγραμμα Ευνομία για την προώθηση του θεσμού του Συνηγόρου του Πολίτη στη νοτιοανατολική Ευρώπη και το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα διδυμοποίησης με τον Συνήγορο της Σερβίας. Έχει αρκετή εμπειρία από προγράμματα συνεργασίας και υποστήριξης ομόλογων θεσμών. όπως το πλέον πρόσφατο με τον Συνήγορο του Πολίτη στη Σερβία αλλά και τον αντίστοιχο θεσμό στη Γεωργία. Επίσης σε τομείς όπως η ισότητα φύλων και η καταπολέμηση των διακρίσεων αλλά και για τα δικαιώματα του παιδιού συμμετέχει ενεργά σε αντίστοιχα ευρωπαϊκά δίκτυα.

 

L: Για τί είδους παραβιάσεις δέχεται τις περισσότερες προσφυγές ο «Συνήγορος του Πολίτη»;

Κ. Σ. : Το πεδίο αρμοδιοτήτων της ανεξάρτητης αρχής είναι ιδιαίτερα ευρύ και καλύπτει ένα τεράστιο φάσμα πιθανών προβλημάτων του Πολίτη με τη διοίκηση. Από καταβολής του Συνηγόρου του Πολίτη ένας μεγάλος όγκος των αναφορών πολιτών αφορά τις σχέσεις τους με την τοπική και περιφερειακή διοίκηση, τα ασφαλιστικά ταμεία, ζητήματα φορολογίας, διαχείρισης του χώρου, τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, μεταφορών επικοινωνιών, κλπ. Στη σημερινή κατάσταση, με την οικονομική κρίση και την πίεση που υφίσταται η κοινωνία, καταγράφεται αύξηση των αναφορών για θέματα κοινωνικής προστασίας, συντάξεων, παροχών υγείας, και θέματα φορολογίας και γενικότερα οικονομικών σχέσεων με το κράτος.

 

L: Σήμερα παρατηρούμε μια απομείωση των δικαιωμάτων του διοικουμένου απέναντι στο κράτος με την επίκληση αόριστων εννοιών, όπως οι «έκτακτες περιστάσεις» και το «δημόσιο συμφέρον». Η παρέμβαση των ανεξάρτητων αρχών λοιπόν είναι ιδιαιτέρως σημαντική, όπως φάνηκε και από την παρέμβαση του «Συνηγόρου» σχετικά με το έκτακτο ειδικό τέλος ακινήτων. Είναι ή πρέπει να είναι στη σημερινή εποχή οι επεμβάσεις του Συνηγόρου πιο στοχευμένες σε σχέση με προηγούμενα χρόνια;

Κ. Σ. : Είναι αλήθεια ότι η σημερινή πρωτοφανής κρίση κλονίζει την οικονομία, πλήττει την κοινωνία και δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες σε μια δημόσια διοίκηση που ήδη χαρακτηριζόταν από αγκυλώσεις και δυσλειτουργίες. Στα διαχρονικά προβλήματα που είχε επισημάνει ο Συνήγορος του Πολίτη προστίθενται τώρα και αυτά που συνδέονται με την κρίση και τη διαχείρισή της.

Η συγκυρία, όμως, δεν πρέπει να αποτελέσει άλλοθι για οπισθοδρόμηση στο πεδίο του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας. Η διοίκηση οφείλει να βρει έναν νέο βηματισμό ώστε να ανταποκριθεί στο ρόλο της στην υπηρεσία της κοινωνίας και της οικονομίας.

Ο Συνήγορος επιχειρεί να έχει πάντοτε ένα θετικό ρόλο, με τη διατύπωση εποικοδομητικών προτάσεων. Οι παρεμβάσεις μας είναι πάντα στοχευμένες με την έννοια ότι εντοπίζουν τα προβλήματα και τις αδυναμίες που προκύπτουν από τη διερεύνηση των αναφορών. Οι τοποθετήσεις και οι θέσεις του Συνηγόρου δημοσιοποιούνται τόσο στη διοίκηση όσο και στον κόσμο.

 

L: Θεωρείτε ότι η πολιτική εξουσία εισακούει τις εισηγήσεις ή προτάσεις που κάνει ο «Συνήγορος»; Συμμορφώνονται τα όργανα της Διοίκησης με τα πορίσματα του «Συνηγόρου»;

Κ. Σ. : Πιστεύω ότι ο Συνήγορος, με τη συνεπή στάση και τις τεκμηριωμένες προτάσεις του έχει κερδίσει σε αξιοπιστία. Η πολιτική εξουσία εξετάζει με προσοχή τις προτάσεις του. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα και άμεση υιοθέτησή τους. Η πολιτική εξουσία έχει και τις δικές της απόψεις και προτεραιότητες. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, παρατηρούμε να ενσωματώνονται απόψεις του Συνηγόρου σε νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες. Αυτά αφορούν θέματα μεγαλύτερης εμβέλειας, όπου απαιτείται πολιτική απόφαση. Στο επίπεδο της διοίκησης, η συνεργασία αποδίδει, αφού σε πάνω από 70% των περιπτώσεων, οι συστάσεις του γίνονται, σε γενικές γραμμές, αποδεκτές από τις υπηρεσίες. Βέβαια, από την πλευρά μας επιδιώκουμε πάντα περισσότερα. Αλλά εδώ θα χρειαζόταν μια ποιοτική ανάλυση προκειμένου να φανεί σε ποιες θεματικές περιοχές εμφανίζεται μεγαλύτερη αντίσταση. Ο Συνήγορος οφείλει να κάνει τη δουλειά του και να υποδεικνύει, να υπενθυμίζει, να «ενοχλεί» αλλά η ευθύνη για τις αποφάσεις παραμένει στην διοίκηση και την πολιτική ηγεσία.

 

L: Έχετε μιλήσει στο παρελθόν για τα θετικά και τα αρνητικά της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Πώς αξιολογείτε τις πρόσφατες νομοθετικές απόπειρες, οι οποίες εισάγουν την εναλλακτική της ηλεκτρονικής οδού στις επαφές της διοίκησης με τους διοικούμενους, π.χ. ηλεκτρονική υποβολή φορολογικών δηλώσεων, ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων κλπ.; Είναι τελικά η τεχνολογία όρος της αποτελεσματικότερης διοίκησης;

Κ. Σ. : Στην εποχή μας η ηλεκτρονική διακυβέρνηση δεν μπορεί να μην είναι μέρος των σχέσεων κράτους πολιτών. Διευκολύνει τόσο τους πολίτες όσο και τη διοίκηση στην εκπλήρωση της αποστολής της. Και στην Ελλάδα έχουμε καθυστερήσει ήδη πολύ. Από την άλλη όμως δεν είναι πανάκεια, είναι εργαλείο. Ζητούμενο είναι η χρηστή διοίκηση, ο σεβασμός των δικαιωμάτων και η ποιότητα στην εξυπηρέτηση των πολιτών. Αυτό ακριβώς πρέπει να είναι το επίκεντρο των όποιων προσπαθειών για τον εκσυγχρονισμό της διοίκησης.

 

L: Πώς ισορροπεί ο «Συνήγορος» στο ρόλο του ως μεσολαβητή μεταξύ πολίτη και κράτους; Από τη μέχρι τώρα εμπειρία σας στον θεσμό.

Κ. Σ. : Ο ρόλος του Συνηγόρου δεν είναι να ισορροπεί αλλά να διαμεσολαβεί. Να διερευνά, να εντοπίζει το πρόβλημα και να υποδεικνύει λύσεις με γνώμονα τη νομιμότητα και τον σεβασμό των δικαιωμάτων των πολιτών. Αλλά η άλλη όψη των δικαιωμάτων είναι οι υποχρεώσεις. Η διοίκηση οφείλει λοιπόν να διευκολύνει την εκπλήρωση και των δύο και συνολικά να παράσχει στο κοινωνικό σύνολο καλύτερες υπηρεσίες. Η χρηστή διοίκηση είναι ιδιαίτερα στην παρούσα φάση το αναγκαίο στήριγμα για μια κοινωνία που πλήττεται έντονα από την κρίση. Ο Συνήγορος φιλοδοξεί να αποτελεί παράδειγμα μιας άλλης ποιότητας στη σχέση κράτους-πολιτών.

 

Σχόλια