Χαράλαμπος Αθανασίου – Aρεοπαγίτης, Πρόεδρος της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων

0

Μιλώντας αποκλειστικά στο Lawnet.gr λίγο μετά την κατάθεσή του για τον Νίκο Ζαγοριανό στο Πενταμελές Πειθαρχικό Συμβούλιο, ο κ. Αθανασίου σχολιάζει την ποινική και πειθαρχική δίωξη σε βάρος του ανακριτή του «φακέλου Siemens» και υπογραμμίζει την ανάγκη να αλλάξουν όλες οι διατάξεις περί ευθύνης υπουργών. Παράλληλα, τοποθετείται στα καυτά ζητήματα του τρόπου ανάδειξης της ηγεσίας της Θέμιδος και του αυτοδιοίκητου των δικαστηρίων, εξειδικεύει τις προτάσεις του για την ταχύτερη απονομή Δικαιοσύνης, παρουσιάζει τα κυριότερα προβλήματα που απασχολούν καθημερινά τους δικαστικούς λειτουργούς, ενώ αφήνει έμμεσες αιχμές κατά του υπουργού Δικαιοσύνης για την απουσία εκπροσώπου της μεγαλύτερης δικαστικής Ένωσης από τις νομοπαρασκευαστικές επιτροπές που συστάθηκαν έως σήμερα.

Πώς κρίνετε τα πρώτα βήματα της κυβέρνησης στον χώρο της Δικαιοσύνης;
X.A. Προς το παρόν βρισκόμαστε στο στάδιο των διακηρύξεων. Έχω μάθει τόσα χρόνια να κρίνω τα πράγματα εκ του αποτελέσματος. Οι προθέσεις του κ. Υπουργού Δικαιοσύνης είναι καλές, αναμένω, όμως, συγκεκριμένα μέτρα.

Πολλή συζήτηση έχει γίνει για τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Θέμιδος. Μια διαδικασία ανάδειξής της από τη Βουλή θα λύσει τα προβλήματα;
X.A. Αν εννοείτε την καλή έξωθεν μαρτυρία, φυσικά όχι. Γιατί η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από τη μία εξουσία (εκτελεστική), όπως γίνεται σήμερα θα γίνεται από την άλλη εξουσία (νομοθετική), ερήμην της Δικαστικής Εξουσίας, την οποία και αφορά. Το μεικτό σύστημα που προτείνει η Ένωσή μας (με τη συμμετοχή και των δικαστών) είναι το καλύτερο ή, αν θέλετε, αυτό με τα λιγότερα μειονεκτήματα.

L Έχετε επανειλημμένα καυτηριάσει τους αργούς ρυθμούς απονομής της Δικαιοσύνης. Τι μπορεί να γίνει άμεσα, ώστε να βελτιωθεί η κατάσταση;
X.A. Απαιτούνται τολμηρά μέτρα και, φυσικά, η Πολιτεία να βάλει το χέρι βαθιά στην τσέπη και να πάψει να θεωρεί την απονομή της Δικαιοσύνης αντιπαραγωγική διαδικασία. Τα πρώτα μέτρα που προτείνουμε είναι τα εξής:
1. Περιορισμός της πολυνομίας και κωδικοποίηση των διατάξεων που ρυθμίζουν το ίδιο θέμα (βιωτική σχέση, αδίκημα, συναλλαγή κ.λπ.).
2. Θεσμοθέτηση αξιόπιστου συστήματος συμβιβαστικής (εξώδικης) επίλυσης των διαφορών, το οποίο και αποτελεσματικό θα είναι και οι διάδικοι θα το εμπιστεύονται και οι νομικοί παραστάτες (δικηγόροι) θα ικανοποιούνται οικονομικά. Ο θεσμός της μεσολάβησης είναι αναγκαίο να μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο.
3. Ενοποίηση όλων των ειδικών διαδικασιών και απλούστευση της διαδικασίας, τόσο στην ποινική όσο και στην πολιτική δίκη.
4. Περιορισμός των αναβολών (νομοθετικά, αλλά και με τη δημιουργία κατάλληλης «αγωγής» σε όλους όσοι υπηρετούν στον χώρο της Δικαιοσύνης).
5. Ίδρυση Μονομελών Εφετείων. Να δοκιμασθεί η ρύθμιση αυτή πιλοτικά σε εφέσεις κατ’ αποφάσεων Ειρηνοδικείου και βλέπουμε για τυχόν επέκτασή της.
6. Επαναφορά του τεκμηρίου ομολογίας στις ερήμην εκδικαζόμενες υποθέσεις.
7. Ίδρυση και λειτουργία (επιτέλους) της Δικαστικής Αστυνομίας, που θα υπάγεται στο Υπουργείο Δικαιοσύνης.
8. Αποποινικοποίηση σειράς αδικημάτων ήσσονος κοινωνικής απαξίας.
9. Ίδρυση ποινικών τμημάτων στα Εφετεία και Πρωτοδικεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης, που θα συγκροτούνται από δικαστικούς λειτουργούς αποκλειστικής απασχόλησης για μία διετία, τους οποίους θα επιλέγουν οι οικείες Ολομέλειες.
10. Αποκέντρωση, με τη δημιουργία δύο ακόμη Πρωτοδικείων στο Λεκανοπέδιο (ένα στη Δυτική Αττική και ένα στην Ανατολική Αττική). Άμεση ίδρυση και λειτουργία Εφετείων σε Χαλκίδα, Ηράκλειο και Μυτιλήνη. Παράλληλα, να μελετηθεί ένας νέος χωροταξικός σχεδιασμός για όλα τα Δικαστήρια της χώρας (Αστικά – Διοικητικά – Ποινικά).
11. Αύξηση της καθ’ ύλην αρμοδιότητας των Ειρηνοδικείων σε βάρος του Μονομελούς Πρωτοδικείου και του Μονομελούς Πρωτοδικείου σε βάρος του Πολυμελούς Πρωτοδικείου, αφού πρώτα αυξηθούν, αναλογικά, οι οργανικές θέσεις των Ειρηνοδικών.
12. Αύξηση στο αναγκαίο μέτρο (ύστερα από μελέτη) των οργανικών θέσεων των δικαστικών λειτουργών και των δικαστικών γραμματέων. Ο τελευταίος διαγωνισμός της Σχολής Δικαστών έγινε για 38 θέσεις στην πολιτική και ποινική δικαιοσύνη. Θεωρούμε ότι πρέπει να γίνει πίνακας επιτυχόντων και να προσληφθούν 100 σπουδαστές, με ανάλογη αύξηση των οργανικών θέσεων, η κατανομή των οποίων, κατά βαθμό, θα γίνει με νόμο. Παράλληλα, πρέπει να γίνει και διαγωνισμός Ειρηνοδικών για 100 θέσεις, εκ των οποίων 52 αποτελούν ήδη οργανικά κενά. Τέλος, πρέπει να διπλασιαστεί, τουλάχιστον, ο αριθμός των προσληφθεισομένων δικαστικών υπαλλήλων από τον σε εξέλιξη σχετικό διαγωνισμό.
13. Αναμόρφωση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας σύμφωνα με το ισχύον Ευρωπαϊκό Κοινοτικό δίκαιο.
14. Ηλεκτρονική Δικαιοσύνη.

L Πώς σχολιάζετε την απουσία εκπροσώπου της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων από τις νομοπαρασκευαστικές επιτροπές του αρμόδιου υπουργείου;
X.A. Οι Δικαστικοί Λειτουργοί και ειδικότερα η Ένωσή μας γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα πού πονάει η απονομή της Δικαιοσύνης, ποιες διατάξεις δεν ανταποκρίνονται στα πράγματα και στη σύγχρονη εποχή μας και ποιες νέες ρυθμίσεις απαιτούνται για τη ρύθμιση των βιοτικών σχέσεων. Η απουσία εκπροσώπων των Ενώσεων στις Νομοπαρασκευαστικές Επιτροπές, για πρώτη φορά από το 1996, θα γίνει αισθητή σύντομα. Πιστεύω, όμως, ότι θα αποκατασταθεί η παράλειψη αυτή. Πάντως, θέλω να τονίσω ότι η σύνθεση των Νομοπαρασκευαστικών Επιτροπών δεν πρέπει, δεν είναι ορθό, να απηχεί μια συγκεκριμένη φιλοσοφία, αλλά οι προτάσεις της να αποτελούν σύνθεση επιστημονικών απόψεων-τρόπου αντίληψης των σύγχρονων βιοτικών προβλημάτων και αποφασιστικότητας για τομές.

L Η πρόσφατη αναφορά σας σε πιθανό «πάγωμα» μισθών, προκάλεσε αίσθηση. Θεωρείτε ότι τα σημερινά επίπεδα των αποδοχών των δικαστών είναι ικανοποιητικά, σε συνάρτηση και με την οικονομική κατάσταση της χώρας;
X.A. Οι αποδοχές των Δικαστικών Λειτουργών δεν μπορεί και δεν πρέπει να συνδέονται με αυτές άλλων εργαζομένων στον Δημόσιο ή ευρύτερο Δημόσιο τομέα. Οι αποδοχές μας πρέπει να ανταποκρίνονται στη Συνταγματική μας θέση και την κοινωνική μας αποστολή. Το νέο μισθολόγιό μας αυτό ακριβώς εκφράζει και στηρίζεται σε απόφαση Ειδικού Δικαστηρίου, το οποίο η ίδια η Πολιτεία συγκρότησε και στο οποίο δεν έχουν πλειοψηφία οι Δικαστές (είναι 3 στους 9). Συνεπώς, δεν μπορεί και δεν επιτρέπεται να γίνεται λόγος για μείωση των αποδοχών. Βέβαια, τόνισα και το ξαναλέω ότι δεν είμαστε αντίθετοι σε «πάγωμα» των μισθών σε όλο το φάσμα του Δημόσιου τομέα, γιατί όλοι οφείλουμε να συμβάλλουμε έτσι ώστε να εξέλθει η χώρα από την κρίση.

L Ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά στο έργο τους οι λειτουργοί της Θέμιδος;
X.A. Ο φόρτος εργασίας, η έλλειψη μηχανοργάνωσης και η αγωνία των Δικαστών ο λαός μας να απολαμβάνει μιας ταχείας και αποτελεσματικής Δικαιοσύνης. Αυτά, σε συνδυασμό με την απειλή του ελέγχου για ταχεία έκδοση αποφάσεων, δημιουργούν άγχος, με περαιτέρω συνέπεια να κινδυνεύει η ορθή απονομή της Δικαιοσύνης.

L Πώς μπορεί να γίνει πράξη το αυτοδιοίκητο, χωρίς τις δυσλειτουργίες του παρελθόντος;
X.A.  Να γίνουν βελτιώσεις στο σύστημα, χωρίς να υπολογίζονται οι αντιδράσεις ένθεν και ένθεν (έχουμε υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις). Ας μην ξεχνάμε ότι τους θεσμούς τους καταξιώνουν τα πρόσωπα που τους υπηρετούν.

L Γιατί ο νόμος περί ευθύνης υπουργών έχει μικρό χρόνο παραγραφής;
X.A. Όλο το πλέγμα των σχετικών διατάξεων (Σύνταγμα, σχετικός νόμος, Κανονισμός Βουλής) πρέπει να τροποποιηθεί, διότι έχουν δημιουργήσει ασάφειες, με συνέπεια να αποδίδονται ευθύνες σε δικαστικά όργανα για την εφαρμογή τους. Παραβλέπουν, όμως, οι επικριτές ότι οι Δικαστές δεν νομοθετούν. Απλώς, εφαρμόζουν τους νόμους. Πάντως, η παραγραφή πρέπει να είναι ενιαία για όλους τους συμμετόχους (μέλη της Κυβέρνησης και απλούς πολίτες).

Είστε αισιόδοξος για τη δικαστική διερεύνηση των μεγάλων εκκρεμών υποθέσεων (Βατοπαίδι, Siemens κ.λπ.);
X.A. Τα όργανα της Δικαιοσύνης με υπευθυνότητα και υψηλό αίσθημα ευθύνης θα επιτελέσουν το καθήκον τους. Αυτό που με ανησυχεί είναι πως όταν υποθέσεις με πολιτικό υπόβαθρο εκκρεμούν στη Δικαιοσύνη, αρμόδιοι και αναρμόδιοι ομιλούν για ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, παρεμβάσεις, εξαρτήσεις κ.λπ. Τους λέω, λοιπόν, να αφήσουν τη Δικαιοσύνη ήσυχη. Οι Δικαστές δεν χειραγωγούνται.

L Για την ποινική και πειθαρχική δίωξη του ανακριτή της υπόθεσης Siemens, ποια είναι η θέση σας;
X.A. Να είστε σίγουροι ότι αν υπάρχουν ευθύνες, θα αποδοθούν. Η δίωξη, όμως, δεν σημαίνει ενοχή. Επιτέλους, ας σεβαστούμε στη χώρα αυτή το τεκμήριο αθωότητας.
 

Σχόλια