Διεθνής Δικαιοσύνη: Αν ο Καντάφι δεν ήταν νεκρός, σε ποιό δικαστήριο θα δικαζόταν;

0

Ο θάνατος του Καντάφι, πέρα από γεγονός με μεγάλη πολιτική σημασία, τόσο για το εσωτερικό της Λιβύη όσο και για τις διεθνείς σχέσεις, προκαλεί και νομικό ενδιαφέρον, καθώς αναπόφευκτα τίθεται το ερώτημα, ποιό δικαιοδοτικό όργανο θα είχε αρμοδιότητα να τον δικάσει, εάν συλλαμβανόταν ζωντανός. Το ζήτημα δεν είναι απλό, καθώς τον πρώην δικτάτορα ήθελαν να δικάσουν τόσο τα εθνικά όσο και τα διεθνή δικαιοδοτικά όργανα.

Από τη μία πλευρά, ο Υπουργός Δικαιοσύνης της Λιβύης είχε επανειλημμένα τονίσει ότι ο Καντάφι έπρεπε να δικαστεί σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο από το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο NTC (National Transitional Council). Από την άλλη, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είχε ήδη εκδώσει ένταλμα σύλληψης κατά του Καντάφι –πριν αυτός βρεθεί νεκρός- θεωρώντας τον διεθνώς υπόλογο για τη βίαιη καταστολή των διαδηλωτών. Νομικοί κύκλοι εκτιμούν εκ των υστέρων ότι πιθανότατα θα βρισκόταν μια ενδιάμεση, συμβιβαστική λύση, όπως η χρηματοδοτούμενη από τον ΟΗΕ σύσταση δικαστηρίου στην Τρίπολη, που θα δίκαζε σύμφωνα με το εθνικό και το διεθνές δίκαιο.

Αυτό διότι αφενός οι πολιτικές συγκυρίες, αφετέρου οι αποσαθρωμένες δομές του δικαστικού συστήματος στη Λιβύη θα εμπόδιζαν την διεξαγωγή της δίκης από υπάρχον δικαστήριο ή έκτακτο πολιτικό όργανο.Η πραγματικότητα του θανάτου του Καντάφι σημαίνει ότι οι συζητήσεις για τα εγκλήματα που διέπραξε και τον τρόπο με τον οποίο θα τιμωρούνταν δεν έχουν πλέον ουσιαστικό αντίκρισμα. Πρακτικά, η προσωρινή κυβέρνηση της Λιβύης απαλλάσσεται από την πιεστική υποχρέωση –που ειδάλλως θα δημιουργούνταν- για εσπευσμένη ανασυγκρότηση του δικαιοδοτικού συστήματος. Εξάλλου, η ενδεχόμενη δίκη του Καντάφι θα φορτιζόταν τόσο πολύ πολιτικά, ώστε είτε θα οξύνονταν οι αντιπαλότητες ανάμεσα στις φυλές, στο εσωτερικό της χώρας, είτε θα επιβαλλόταν μια ποινή μη αντιπροσωπευτική –μάλλον θανατική-, προκειμένου να μεταβεί ταχύτερα η χώρα σε ομαλές συνθήκες. Ο θάνατος προκάλεσε ανακούφιση σε μεγάλες ευρωπαϊκές πετρελαϊκές εταιρείες –όπως οι BP, France Total, ΕΝΙ-, οι οποίες πιθανόν να αντιμετώπιζαν διώξεις, αν ο Καντάφι αποκάλυπτε τις λεπτομέρειες των συμφωνιών που είχαν συνάψει με το δικτατορικό καθεστώς του.

Στον αντίποδα, ακτιβιστικές οργανώσεις υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξέφρασαν την λύπη τους, επειδή ο δικτάτορας δεν μπορεί πλέον να δικαστεί για τις πράξεις του, κατά τη διάρκεια των 42 χρόνων εξουσίας. «Μία δίκαιη δίκη ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου θα ήταν το κατάλληλο κλείσιμο όλων των βασάνων που υπέστη ο λιβυκός λαός», δήλωσε εκπρόσωπος του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η Διεθνής Αμνηστία καλεί την προσωρινή κυβέρνηση να διευκρινίσει τα αίτια θανάτου του πρώην δικτάτορα, και να χρησιμοποιήσει τα διεθνή κείμενα για τα ανθρώπινα δικαιώματα ως αφετηρία της θεσμικής ανασυγκρότησης του κρατικού μηχανισμού. «Ο θάνατος του Καντάφι δεν πρέπει να αποτρέψει τους πολίτες-θύματα από την προσφυγή στη δικαιοσύνη. Πολλά εγκλήματα έγιναν από τους αξιωματούχους του κανταφικού καθεστώτος κατά των πολιτών,  οι οποίοι πρέπει να λογοδοτήσουν για τις πράξεις τους», σχολίασε στέλεχος της ΜΚΟ.

Σχόλια