ΔΕΕ: Ερμηνεύει την αρχή “ne bis in idem”

0

Με το Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ο οποίος, από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, έχει δεσμευτικό χαρακτήρα αναγνωρίζεται η αρχή βάσει της οποίας «κανείς δε διώκεται, ούτε τιμωρείται ποινικά δις για το ίδιο αδίκημα» («ne bis in idem»).

Το ζήτημα απασχόλησε το ευρωπαϊκό δικαστήριο μετά την υποβολή προδικαστικού ερωτήματος από Πλημμελειοδικείο της Σουηδίας, σχετικά με το αν μπορεί να ασκηθεί ποινική δίωξη για φοροδιαφυγή κατά κατηγορουμένου, σε περίπτωση που έχει ήδη επιβληθεί φορολογική κύρωση για την ίδια πράξη. Επίσης, το ΔΕΕ κλήθηκε να διευκρινίσει αν είναι συμβατή με το δίκαιο της Ένωσης η σουηδική δικαστική πρακτική, σύμφωνα με την οποία εξαρτάται η υποχρέωση των εθνικών δικαστηρίων να αφήνουν ανεφάρμοστη κάθε διάταξη που είναι αντίθετη προς κατοχυρωμένο από τον Χάρτη δικαίωμα, υπό την προϋπόθεση ότι η αντίθεση προκύπτει από τα σχετικά νομοθετήματα ή από τη σχετική νομολογία.

Το ΔΕΕ, με την απόφασή [Link] του, επισημαίνει ότι οι διατάξεις του Χάρτη δεσμεύουν τα κράτη – μέλη μόνον όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης. Συνεπώς, τα κατοχυρωμένα δικαιώματα πρέπει να γίνονται σεβαστά όταν εθνική κανονιστική ρύθμιση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης. Επομένως, δεν μπορούν να υφίστανται περιπτώσεις που να εμπίπτουν στο δίκαιο της Ένωσης αλλά στις οποίες να μην μπορούν να εφαρμοστούν τα εν λόγω θεμελιώδη δικαιώματα. Η δυνατότητα εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης συνεπάγεται τη δυνατότητα εφαρμογής των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται από τον Χάρτη.

Καθίσταται έτσι σαφές ότι τα δικαστήρια κράτους – μέλους δύνανται να εφαρμόζουν εθνικά πρότυπα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων, υπό τον όρο ότι με την εφαρμογή δε διακυβεύεται το επίπεδο προστασίας που προβλέπεται από το Χάρτη, η υπεροχή, η ενότητα και η αποτελεσματικότητα του δικαίου της Ένωσης.

Επίσης, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι η φορολογική κύρωση και η άσκηση ποινικής δίωξης για φοροδιαφυγή συνιστούν εφαρμογή πλειόνων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης.

Συνεπώς, η αρχή «ne bis in idem» δεν εμποδίζει την εκ μέρους κράτους – μέλους επιβολή, για την ίδια πράξη παραβάσεως των φορολογικών υποχρεώσεων, ενός συνδυασμού φορολογικών και ποινικών κυρώσεων ενώ τονίζεται ότι μόνον όταν η φορολογική κύρωση έχει ποινικό χαρακτήρα και έχει καταστεί απρόσβλητη, κατά την έννοια του Χάρτη, η αρχή «ne bis in idem» εμποδίζει την άσκηση ποινικής δίωξης για την ίδια πράξη κατά του ίδιου προσώπου.

Σχόλια