Αλήθειες για το φαινόμενο και νέος νόμος

0

Κλείνουν δεκαπέντε χρόνια από τότε που η Ελλάδα βίωσε την κατάρρευση των καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού» μέσα από τη μετατροπή της σε κοινωνία υποδοχής μαζικών μεταναστευτικών ρευμάτων, κυρίως από τις χώρες της Βαλκανικής. Σε αντίθεση με ορισμένες επιπόλαιες εκτιμήσεις της αρχικής περιόδου, αλλά και με τους ευσεβείς πόθους κάποιων κύκλων, οι μετανάστες «ήρθαν για να μείνουν», και ήδη τίθενται μια σειρά ζητήματα που αφορούν τη δεύτερη γενιά των μεταναστών, αλλά και τις εκατοντάδες χιλιάδες ξένων που ζουν και εργάζονται στη χώρα για τουλάχιστον δέκα χρόνια. Τα ζητήματα αυτά είναι πολυδιάστατα, όπως ακριβώς είναι και το μεταναστευτικό φαινόμενο, το οποίο, ανεξαρτήτως του εάν, κατά πόσον, πώς, πότε και από ποιους διατυπώνεται ως συστηματικός λόγος στη δημόσια ατζέντα, παράγει εξ αρχής πολλαπλά αποτελέσματα για την ελληνική κοινωνία: το δημογραφικό ισοζύγιο θα ήταν αρνητικό χωρίς τους μετανάστες, ο πληθωρισμός θα ήταν σαφώς υψηλότερος χωρίς τα χαμηλά μεροκάματα της ξένης εργατικής δύναμης που παραπέμπουν σε υπεραξία κεφαλαίου 19ου αιώνα, νοικοκυριά και καλλιέργειες στην ενδοχώρα θα είχαν ερημωθεί, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ θα ήταν μικρότερος, το ασφαλιστικό έλλειμμα δεν θα μπορούσε να προσβλέπει σε ανακούφιση από τη μεταναστευτική εφεδρεία κ.λπ. Την ίδια στιγμή, αυτές οι θετικές συνέπειες από την ύπαρξη μεταναστών -συνέπειες που αρκετοί εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επιλεκτικά και εργαλειακά- «αντισταθμίζονται» από μία γενικότερη κοινωνική-πολιτισμική δυσανεξία της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους ξένους αυτούς πληθυσμούς. Η περίπτωση Οδυσσέα Τσενάι δεν είναι παρά ένα εμβληματικό παράδειγμα, με πυκνό στερεοτυπικό χαρακτήρα, το οποίο επιβεβαιώνει και την πρωτιά της Ελλάδας σε ευρωπαϊκές συγκριτικές έρευνες για την ξενοφοβία και τον ρατσισμό. Στα δεκαπέντε χρόνια αυτής της πρωτόφαντης για την Ελλάδα μεταναστευτικής εμπειρίας, επιχειρείται η τρίτη κατά σειρά, από το 1991, απόπειρα νομοθετικής ρύθμισης του status των μεταναστών, με το Νόμο 3386/2005 περί εισόδου, διαμονής και κοινωνικής ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών στην ελληνική επικράτεια, ο οποίος ισχύει ήδη από την 1η Ιανουαρίου. Με την ευκαιρία αυτή, και με στόχο την ανάπτυξη ενός κριτικού διαλόγου για τις θεσμικές, κοινωνικές και πολιτισμικές παραμέτρους του μεταναστευτικού ζητήματος, το Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου διοργάνωσε διήμερο συνέδριο στο Ναύπλιο, στις 16 και 17 Δεκεμβρίου 2005, με αντικείμενο το «Νέο θεσμικό πλαίσιο και πολιτικές για τους μετανάστες». Τα αποσπάσματα εισηγήσεων που δημοσιεύονται εδώ δεν εξαντλούν ασφαλώς τις θεματικές ενότητες αυτού του συνεδρίου -οι πλήρεις εισηγήσεις των οποίων θα εκδοθούν σύντομα σε τόμο- αλλά παρέχουν το στίγμα αυτής της πρωτοβουλίας και μπορεί να συνεισφέρουν σε έναν ευρύτερο διάλογο, ο οποίος πρέπει να ξεκινήσει κάποτε και στην Ελλάδα. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 10/01/2006