Στο επίκεντρο ο πολίτης

0

Του ΑΝΔΡΕΑ ΛΟΒΕΡΔΟΥ * Η αναθεώρηση του συντάγματος είναι μια μεγάλη ευκαιρία, αν οι συνιστώσες του πολιτικού μας συστήματος έχουν πράγματι κάτι να πουν. Αν όχι, τότε το εγχείρημα κινείται στα όρια της δημαγωγίας, καθώς και της φθοράς του κύρους του θεμελιώδους νόμου του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Εν προκειμένω, το τι θέλει να πει η πλειοψηφία της Βουλής δεν είναι ακόμη καθαρό. Ωστόσο, οι ανάγκες αναβάθμισης του πολίτη πανθομολογούνται. Και αυτό ακριβώς πρέπει να τεθεί στο επίκεντρο της επόμενης αναθεώρησης. Με τις εξής επιμέρους στοχεύσεις: α) αναβάθμιση των σχέσεων πολίτη-πολιτικής και β) βελτίωση της αποτελεσματικότητας των κρατικών λειτουργιών, προς όφελος του πολίτη. -Η αναθεώρηση του 1986 προσέφερε την ολοκλήρωση του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος. -Η αναθεώρηση του 2001 ενσωμάτωσε, πρώτη φορά στην ελληνική ιστορία, τη συναινετική διαμόρφωση του καταστατικού χάρτη της πολιτείας και τη συμβολική υπέρβαση του διχασμού. -Η αναθεώρηση, όμως, του 2008 (ή όποτε αυτή γίνει) πρέπει να εστιαστεί στη θεμελιώδη μονάδα της δημοκρατικής πολιτείας, δηλαδή τον πολίτη, αλλά και τον άνθρωπο (αλλοδαποί εργαζόμενοι στην Ελλάδα). Αυτή πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να είναι η βασική στόχευση του ΠΑΣΟΚ. Κι από αυτήν θα προκύψουν οι δυνατότητες να προσδοθούν, πέραν των πολιτικών, οι συγκεκριμένες ιδεολογικές αναφορές στο όλο εγχείρημα. Με μέτρο, μάλιστα, το σχετικό διάλογο, τις ζυμώσεις καθώς και τις αντιπαραθέσεις -ή και τις συγκρούσεις- που θα προκύψουν, ίσως δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αληθή, ορθολογική, ιστορική και, συνεπώς, πολιτική διάκριση των ορίων ανάμεσα στους ελληνικούς πολιτικούς σχηματισμούς. Με βάση τα ανωτέρω, οι εξειδικεύσεις των προτάσεων για την αναθεώρηση του συντάγματος μπορούν, συνοπτικότατα και ενδεικτικώς, να ταξινομηθούν ως εξής: Α Η διεύρυνση της πολιτικής συμμετοχής, με μέσο ένα στοιχείο άμεσης δημοκρατίας, όπως η πρόκληση δημοψηφίσματος με πρωτοβουλία των πολιτών (συλλογή υπογραφών). Ταυτοχρόνως, η διεύρυνση των θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας πρέπει να συμπεριλάβει τον ταχύτατο κοινοβουλευτικό έλεγχο (ει δυνατόν αυθημερόν κοινοβουλευτικός έλεγχος, κατάργηση των κυβερνητικών τροπολογιών που έχουν διάσταση αυτοτελούς νόμου, και διά των οποίων σήμερα παρακάμπτονται οι διαρκείς επιτροπές της Βουλής, καθώς και η επιστημονική της υπηρεσία). Ψήφος, υπό προϋποθέσεις, στους μετανάστες για τις δημοτικές εκλογές. Καθιέρωση ελάχιστου αριθμού βουλευτών για τη διεξαγωγή ψηφοφοριών επί σχεδίων νόμων κ.ά. Β Διεύρυνση της προστασίας ατομικών δικαιωμάτων, όπως, π.χ. της θρησκευτικής ελευθερίας, ή της εκπαίδευσης, με την ίδρυση ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ΑΕΙ, ή της περαιτέρω ενίσχυσης της διαφάνειας στη λειτουργία των κρατικών εξουσιών. Γ Θέσπιση Συνταγματικού Δικαστηρίου, δίχως όμως την κατάργηση του διάχυτου συστήματος ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, απλοποίηση των διαδικασιών του δημόσιου λογιστικού, ταχύτερη διεκπεραίωση δημόσιων έργων και κρατικών προμηθειών, ταχεία απονομή της δικαιοσύνης, ταχεία διεκπεραίωση των διοικητικών υποθέσεων των πολιτών, ταχεία διεκπεραίωση των επενδύσεων, γενίκευση και προτεραιότητα στα συστήματα εκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού. Δ Υπέρβαση δυσλειτουργιών της αναθεώρησης του 2001, δηλαδή τροποποίηση των διατάξεων περί βασικού μετόχου κι επαγγελματικού ασυμβίβαστου των βουλευτών. Μας χωρίζει απόσταση τριών μηνών, έως την έναρξη της δυνατότητας κατάθεσης επίσημων προτάσεων περί αναθεώρησης του συντάγματος. Οι βουλευτές πριν προτείνουμε, δηλαδή πριν μιλήσουμε, πρέπει να ακούσουμε. Είναι, λοιπόν, σκόπιμο να συσταθεί -πρώτη φορά- μια διακομματική επιτροπή της Βουλής που θα λειτουργήσει έως τον Απρίλιο, και θα συγκεντρώσει όλες τις προτάσεις των μειζόνων κοινωνικών φορέων. Θα ακουστεί, δηλαδή, η κοινωνία, αλλά και τα πολιτικά κόμματα θα ακούσουν το ένα τις σκέψεις του άλλου. Τα πρακτικά αυτής της διακομματικής επιτροπής θα αποτελέσουν ένα σοβαρό υλικό που θα στηρίξει τις επίσημες προτάσεις. Οι πολιτικοί δεν είναι, βέβαια, μάντεις ώστε να γνωρίζουν το μέλλον. Είναι, ωστόσο, υποχρεωμένοι να αγωνιούν για τα θέματα που η ζωή θα αναδείξει ως κοινωνικώς και πολιτικώς επίμαχα. Κι έτσι να προνοούν, ώστε το συνταγματικό δίκαιο που θα διαμορφώσουν να μετουσιώνει σε διατάξεις τα πραγματικά ζητήματα του λαού, των ανθρώπων και της χώρας. Με διατύπωση, μάλιστα, κατάλληλη κι επιγραμματική, ώστε ο τελικός αποδέκτης του συντάγματος , δηλαδή ο πολίτης -και κυρίως ο ανυπεράσπιστος πολίτης- να βρίσκει στο σύνταγμα το σύμμαχό του και όχι το δυνάστη του. Κι όπου προκύπτουν νέα θέματα, τη λύση να δίνει η εξελικτική ερμηνεία και όχι ο παραμερισμός του συντάγματος κι οι αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις. Το Σύνταγμα το διαμορφώνουν και το ψηφίζουν οι βουλευτές, αλλά ανήκει σε όλο το λαό. * Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΟΒΕΡΔΟΣ είναι συνταγματολόγος, βουλευτής Β’ Αθηνών και συντονιστής μορφωτικών υποθέσεων της Κ.Ο. του ΠΑΣΟΚ. ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ – 15/01/2006