ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ – Προς απολυταρχικό μοντέλο πολιτεύματος;

0

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΕΡΒΑ Σφοδρές αντιδράσεις στους νομικούς, συνταγματικούς και δικαστικούς κύκλους προκαλεί η πρόταση της κυβέρνησης για δημιουργία Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ο συνταγματολόγος Αντ. Μανιτάκης εκτιμά ότι η πρόταση αυτή αποτελεί κορυφαία εκδήλωση της επίθεσης που έχει εξαπολύσει η πολιτική εξουσία κατά της δικαστικής, με στόχο να της αφαιρέσει τον διάχυτο έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων, ο οποίος έχει λειτουργήσει αποτελεσματικά για περισσότερο από έναν αιώνα. Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που, μαζί με τις ΗΠΑ, διατηρεί από το 1870 και μετά αυτόν τον ήπιο, διάχυτο σε όλες τις βαθμίδες της δικαστικής εξουσίας έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων. Δικαστικοί κύκλοι από το Συμβούλιο της Επικρατείας και άλλα δικαστήρια χαρακτήριζαν πρωτοφανές γεγονός την επιχειρούμενη αυτή ανατροπή και παρατηρούσαν ότι δίδεται πλέον η εντύπωση πως ολισθαίνουμε σε ένα απολυταρχικό μοντέλο πολιτεύματος, όπου όλες οι εξουσίες συγκεντρώνονται πλέον σε μία. Οι ίδιοι κύκλοι πρόσθεταν με νόημα ότι η δημιουργία αυτού του νεοπαγούς θεσμού αποτελεί τέχνασμα, προκειμένου να αποφύγει η εκτελεστική εξουσία τον «ενοχλητικό» γι’ αυτή έλεγχο της δικαστικής εξουσίας. Ο περιορισμός του συνταγματικού ελέγχου είχε αρχίσει πάντως από την προηγούμενη συνταγματική αναθεώρηση, η οποία υποχρεώνει τα τμήματα των ανωτάτων δικαστηρίων να παραπέμπουν υποχρεωτικά τα θέματα συνταγματικότητας στις ολομέλειες των Δικαστηρίων. Εως τώρα, λίγα πράγματα έχουν γίνει γνωστά για τον τρόπο σύστασης και λειτουργίας του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ο πρωθυπουργός εξήγγειλε ότι θα έχει σταθερή σύνθεση, θα αποτελείται δηλαδή από ένα είδος συμβουλίου επιλεγμένων «σοφών», με μακρά θητεία. Δεν ξεκαθάρισε πάντως ποιος θα επιλέγει και με ποια κριτήρια τα μέλη του. Ούτε πόσα θα είναι. Ανάμεσα στις αρμοδιότητες του Συνταγματικού Δικαστηρίου θα είναι ο τελικός έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων, έπειτα από παραπομπή των ολομελειών των ανωτάτων δικαστηρίων, ο έλεγχος των βουλευτικών κωλυμάτων και ασυμβιβάστων, καθώς και ο έλεγχος των οικονομικών των πολιτικών, για τα οποία θα μπορεί να επιβάλει ακόμη και έκπτωση από το αξίωμα. Δεν διευκρινίζεται όμως ποιες δυνατότητες θα έχουν ο μεμονωμένος δικαστής ή τα κατώτερα δικαστήρια (π.χ. πρωτοδικεία, εφετεία) κατά τη διαδικασία συνταγματικού ελέγχου των νόμων. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος από το ΠΑΣΟΚ εξέφρασε τη συμφωνία του με τη δημιουργία του νέου Δικαστηρίου (είχε διαφωνήσει παλαιότερα με ανάλογη πρόταση Βαρβιτσιώτη), προτείνοντας εκλογή των μελών από τη Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία (2/3). Ομως ο κ. Μανιτάκης εκτιμά ότι μια τέτοια ρύθμιση θα οδηγήσει στη δημιουργία ενός πολιτικού οργάνου με ανεπίτρεπτες αρμοδιότητες ελέγχου και αμφισβήτησης της ανεξάρτητης δικαστικής εξουσίας. Επίσημα η αξιωματική αντιπολίτευση δεν έχει πάρει θέση. Ο συντονιστής για θέματα Δικαιοσύνης Μιλτ. Παπαiωάννου δήλωσε πάντως κατ’ αρχάς αρνητικός στην ίδρυσή του. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 18/01/2006