Τι προβλέπει το Σύνταγμα, τι προτείνεται, τι προβληματίζει

0

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΕΡΒΑ Οι συνταγματικές αλλαγές που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός αφορούν συνολικά 15 ενότητες του ισχύοντος Συντάγματος. Αν και οι εξαγγελίες δεν ήταν αρκούντως διαφωτιστικές, εν τούτοις θέτουν ένα ελάχιστο πλαίσιο τροποποιήσεων μέσα στις οποίες προτίθεται να κινηθεί η σημερινή κυβερνητική πλειοψηφία. Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να γίνουν συνταγματικές αλλαγές σε άλλα δύο κρίσιμα ζητήματα, τις σχέσεις Κράτους-Εκκλησίας και την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Οπως εξήγησε στην «Ε» ο έγκριτος συνταγματολόγος Αντ. Μανιτάκης, κατά πάγιο σχεδόν τρόπο οι κυβερνήσεις αποφεύγουν να ορίσουν με σαφήνεια και ακρίβεια το περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων. Με τον τρόπο αυτόν, υποστηρίζει, επιδιώκουν να πετύχουν από τώρα την ευρύτερη συναίνεση των 180 ψήφων, ώστε στην επόμενη Βουλή η τότε κυβερνητική πλειοψηφία να μπορεί να θεσπίζει μόνη της το ουσιαστικό περιεχόμενο των διατάξεων, με τις 151 ψήφους που οπωσδήποτε θα διαθέτει. Το σταυροδρόμι είναι ασφαλώς κρίσιμο και για το ΠΑΣΟΚ, το οποίο καλείται να αποφασίσει αν θα συμφωνήσει σε ορισμένες αναθεωρητέες διατάξεις προσδοκώντας να είναι αυτό η επόμενη κυβέρνηση ή θα εκφράσει επιφυλάξεις. Οι προτεινόμενες αλλαγές δεν αφορούν τον πυρήνα του Συντάγματος, υποστηρίζει ο Μιλτιάδης Παπαϊωάννου, συντονιστής του ΠΑΣΟΚ σε θέματα Δικαιοσύνης, ο οποίος αντιτίθεται στην ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου και στην κατάργηση της καταβολής αναδρομικών, ενώ θα έβλεπε θετικά την ανάμιξη της βουλής στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Η αξιωματική αντιπολίτευση, πάντως, φαίνεται να συμφωνεί με τη δημιουργία ιδιωτικών (μη κρατικών) ΑΕΙ. Μείζον ζήτημα δημιουργείται με το θέμα της προστασίας των δασικών εκτάσεων καθώς εκτιμάται ότι η τροποποίηση επιχειρεί να παρακάμψει την ασφυκτικά «προστατευτική» για τα δάση νομολογία του Ε’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας. Ερωτήματα προκαλεί και η διάταξη για τη μερική κατάργηση της μονιμότητας στον δημόσιο τομέα. Ας δούμε αναλυτικά τα αναθεωρητέα άρθρα του Συντάγματος, σύμφωνα με τις προθέσεις της κυβέρνησης αλλά και τις θέσεις στελεχών της αξιωματικής αντιπολίτευσης: 1 ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΕΙ Αρθρο 16 παρ. 5 Η ανώτατη παιδεία παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα ΝΠΔΔ με πλήρη αυτοδιοίκηση. Προτεινόμενη αλλαγή Σύσταση και λειτουργία ΑΕΙ υπό κρατική εποπτεία, μη κρατικού, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Δυνατότητα ίδρυσης παραρτημάτων ή τμημάτων κρατικών πανεπιστημίων ή άλλων αναγνωρισμένων ιδρυμάτων της αλλοδαπής. 2 ΕΠΙΛΟΓΗ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ Αρθρο 90 παρ. 4, 5 Οι πρόεδροι Αρείου Πάγου, ΣτΕ και Ελεγκτικού Συνεδρίου επιλέγονται με Προεδρικό Διάταγμα μετά από πρόταση του υπουργικού συμβουλίου. Η επιλογή γίνεται μεταξύ των μελών του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η θητεία των προέδρων είναι τετραετής. Προτεινόμενη αλλαγή Οι πρόεδροι να επιλέγονται μεταξύ των αντιπροέδρων. Η επιλογή των αντιπροέδρων να γίνεται μεταξύ των 10 αρχαιότερων μελών. Καθιέρωση θητείας και για τους αντιπροέδρους. 3 ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ Αρθρο 100 Αφορά τη λειτουργία του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, το οποίο εκδικάζει ενστάσεις κατά των εκλογών (εκλογοδικείο), ελέγχει τα αποτελέσματα δημοψηφισμάτων, κρίνει τα ασυμβίβαστα και την έκπτωση βουλευτών, αίρει τις συγκρούσεις μεταξύ δικαστηρίων, καθώς και την αμφισβήτηση για την ουσιαστική αντισυνταγματικότητα ή έννοια διατάξεων τυπικού νόμου. Συγκροτείται από τους προέδρους των ΣτΕ, Αρείου Πάγου και ελεγκτικού συνεδρίου, 4 συμβούλους Επικρατείας και 4 αρεοπαγίτες που ορίζονται ως μέλη με κλήρωση κάθε δύο χρόνια. Προτεινόμενη αλλαγή Συγκροτείται Συνταγματικό Δικαστήριο με σταθερή σύνθεση. Στις αρμοδιότητές τους θα ανήκουν συν τοις άλλοις ο τελικός έλεγχος της αντισυνταγματικότητας των νόμων ύστερα από παραπομπή των ολομελειών των Ανωτάτων Δικαστηρίων, ο έλεγχος της διαφάνειας των οικονομικών των κομμάτων και των υποψήφιων βουλευτών, ο έλεγχος του «πόθεν έσχες» των βουλευτών και η επιβολή αυστηρών κυρώσεων, όπως η έκπτωση από το βουλευτικό αξίωμα. (Ο Ευ. Βενιζέλος από το ΠΑΣΟΚ συμφωνεί και ζητεί εκλογή μελών συναινετικά από τη Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία 2/3). 4 ΜΗ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΩΝ Αρθρο – Προτεινόμενη ρύθμιση Διάταξη που να αποτρέπει, ύστερα από αιφνίδιες ανατροπές της νομολογίας (δικαστικές αποφάσεις δηλαδή), επιβάρυνση του προϋπολογισμού, με ποσά που αφορούν προηγούμενα έτη, σε εκτέλεση των αποφάσεων αυτών (πρόκειται για τα λεγόμενα αναδρομικά τριετίας ή πενταετίας που επιδικάζουν δικαστήρια σε προσφυγές πολιτών, όπως π.χ. το οικογενειακό επίδομα και η επιστροφή του ΛΑΦΚΑ). * Το ΠΑΣΟΚ αρνείται ότι πρότεινε ποτέ στο παρελθόν τέτοια διάταξη. Αντιτίθεται και υποστηρίζει ότι προσβάλλεται το δικαίωμα δικαστικής προστασίας και ισότητας. 5 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΩΝ – ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ Αρθρο 29 παρ. 2 Τα κόμματα έχουν δικαίωμα στην οικονομική τους ενίσχυση από το κράτος για εκλογικές και λειτουργικές δαπάνες. Νόμος ορίζει τις εγγυήσεις διαφάνειας ως προς τη διαχείριση των ποσών από κόμματα, βουλευτές, υποψήφιους βουλευτές και υποψηφίους στους ΟΤΑ. Με νόμο επιβάλλεται ανώτατο όριο εκλογικών δαπανών και προβλέπεται έκπτωση από το βουλευτικό αξίωμα. Ο έλεγχος αυτός διενεργείται από ειδικό όργανο με συμμετοχή ανώτατων δικαστικών λειτουργών. Προτεινόμενη αλλαγή Γενικόλογη και ασαφής: Προτείνεται διαφάνεια στα οικονομικά των κομμάτων και των συνδυασμών με απαγόρευση χρήσης ραδιοτηλεοπτικού χρόνου πέρα από τον προβλεπόμενο. Διαφάνεια στις προεκλογικές και λειτουργικές δαπάνες βουλευτών. Διαφάνεια στα οικονομικά βουλευτών και μελών της κυβέρνησης με κατοχύρωση του «πόθεν έσχες» και αυστηρές ρυθμίσεις εφαρμογής του από το Συνταγματικό Δικαστήριο. * Ο Ευάγγελος Βενιζέλος θεωρεί επαρκή τη σημερινή ρύθμιση και ρωτάει αν θα απαγορευθεί η ιδιωτική χρηματοδότηση. 6 ΒΑΣΙΚΟΣ ΜΕΤΟΧΟΣ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ – ΔΙΑΠΛΟΚΗ Αρθρο 14 παρ. 9 Το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η οικονομική κατάσταση και τα μέσα χρηματοδότησης των ΜΜΕ πρέπει να γίνονται γνωστά. Νόμος προβλέπει μέτρα και περιορισμούς που είναι αναγκαίοι για την πλήρη διασφάλιση της διαφάνειας και της πολυφωνίας. Απαγορεύεται η συγκέντρωση περισσότερων μέσων της αυτής ή άλλης μορφής… Η ιδιότητα του ιδιοκτήτη, εταίρου, βασικού μετόχου ή διευθυντικού στελέχους ΜΜΕ είναι ασυμβίβαστη με την ιδιότητα του ιδιοκτήτη, εταίρου, βασικού μετόχου ή διευθυντικού στελέχους επιχείρησης που αναλαμβάνει έναντι του Δημοσίου ή ΝΠΔΔ εκτέλεση έργων ή προμηθειών. Η απαγόρευση καταλαμβάνει και κάθε είδους παρένθετα πρόσωπα, όπως συζύγους, συγγενείς, οικονομικά εξαρτημένα άτομα ή εταιρείες. Νόμος ορίζει τις ειδικότερες ρυθμίσεις. Προτεινόμενη αλλαγή Ο έλεγχος της συγκέντρωσης των ΜΜΕ αντιμετωπίζεται με νόμο που προωθείται. Για τον βασικό μέτοχο η αναθεώρηση θα γίνει στο «πνεύμα» του Συντάγματος για την αντιμετώπιση της διαπλοκής. * Ο Ε. Βενιζέλος μιλά για κατάργηση του εδαφίου και προτείνει προσαρμογή του άρθρου στα ευρωπαϊκά δεδομένα. 7 ΕΛΕΓΧΟΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Αρθρο 98 παρ. 1β Στην αρμοδιότητα του ελεγκτικού συνεδρίου ανήκουν ιδίως ο έλεγχος των δαπανών του κράτους καθώς και ο έλεγχος συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας, στις οποίες αντισυμβαλλόμενος είναι το Δημόσιο ή άλλο νομικό πρόσωπο που εξομοιώνεται με το Δημόσιο. Προτεινόμενη αλλαγή Ο έλεγχος συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας που συνάπτονται από το Δημόσιο ή άλλο νομικό πρόσωπο που εξομοιώνεται με το Δημόσιο να γίνεται από ειδικό σχηματισμό του ελεγκτικού συνεδρίου. Η κυβέρνηση θεωρεί αυστηρότερο και αποτελεσματικότερο αυτόν τον έλεγχο. * Προτείνεται το ήδη ισχύον, απαντά ο κ. Βενιζέλος. 8 ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΣΥΛΙΑ Αρθρο 62 Οσο διαρκεί η βουλευτική περίοδος ο βουλευτής δεν διώκεται, ούτε συλλαμβάνεται ούτε φυλακίζεται χωρίς άδεια της Βουλής. Προτεινόμενη αλλαγή Θα διευκρινισθεί ρητά ότι η άδεια άρσης ασυλίας δεν θα δίνεται, μόνο εάν διαπιστωθεί ότι ζητείται για πολιτικό αδίκημα ή για πολιτικούς λόγους. * Ο Ε. Βενιζέλος παρατηρεί ότι τα κριτήρια αυτά εφαρμόζονται ήδη από την επιτροπή δεοντολογίας της Βουλής. 9 ΚΩΛΥΜΑΤΑ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ Αρθρο 56 Προβλέπονται τα κωλύματα εκλογιμότητας βουλευτών: έμμισθοι δημόσιοι λειτουργοί, υπάλληλοι του Δημοσίου, υπηρετούντες στις Ενοπλες Δυνάμεις και στα Σώματα Ασφαλείας, διοικητές, υποδιοικητές, διευθύνοντες σύμβουλοι ΝΠΔΔ, δημοσίων επιχειρήσεων δεν ανακηρύσσονται υποψήφιοι ούτε μπορούν να εκλεγούν εάν δεν παραιτηθούν εντός προβλεπόμενων χρονικών ορίων. Προτεινόμενη αλλαγή Ασαφής και γενικόλογη: Ανακαθορισμός των κωλυμάτων ώστε να υπάρξει εξορθολογισμός και προσαρμογή στις σημερινές συνθήκες. Στόχος είναι να αποτραπεί η χρησιμοποίηση της θέσης δημόσιων λειτουργών και υπαλλήλων για απόκτηση εκλογικών πλεονεκτημάτων. 10 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ Αρθρο 57 παρ. 1 Τα καθήκοντα του βουλευτή είναι ασυμβίβαστα με την άσκηση οποιουδήποτε επαγγέλματος. Νόμος ορίζει τις δραστηριότητες που είναι ασυμβίβαστες με το βουλευτικό αξίωμα. Προτεινόμενη αλλαγή Αρση του απόλυτου ασυμβίβαστου και καθιέρωση του μερικού ασυμβίβαστου. Ο προσδιορισμός των επαγγελματικών δραστηριοτήτων που θα επιτρέπονται για τους βουλευτές θα γίνει με νόμο. * Ο κ. Βενιζέλος, που είχε εισηγηθεί το ασυμβίβαστο, επιμένει ότι τις δραστηριότητες αυτές θα καθιέρωνε ο εκτελεστικός νόμος του Συντάγματος που δεν εκδόθηκε ποτέ. 11 ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ Αρθρο 54 παρ. 3 Προβλέπει εκλογή μέρους των βουλευτών (όχι μεγαλύτερο του 1/20) με ψηφοδέλτιο Επικρατείας. Προτεινόμενη αλλαγή Προτείνεται διπλασιασμός τους, δηλαδή αύξηση του αριθμού τους από το 1/20 στο 1/10 του συνόλου των βουλευτών, ώστε να διευκολυνθεί η είσοδος στην πολιτική ικανών και άξιων πολιτών που αδυνατούν να διεξαγάγουν προεκλογικό αγώνα. 12 ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Αρθρο 28 παρ. 3 Η Ελλάδα μπορεί με 151 ψήφους να προβαίνει σε περιορισμούς ως προς την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας της εφόσον αυτό υπαγορεύεται από σπουδαίο εθνικό συμφέρον, δεν θίγει τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις βάσεις του δημοκρατικού πολιτεύματος και γίνεται με βάση τις αρχές της αμοιβαιότητας και της ισότητας. Σε ερμηνευτική δήλωση το άρθρο 28 αποτελεί θεμέλιο για τη συμμετοχή της χώρας στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Προτεινόμενη αλλαγή Τροποποίηση της ερμηνευτικής δήλωσης ώστε να καταστεί απολύτως σαφές ότι το θεμέλιο για τη συμμετοχή της χώρας στην Ε.Ε. και κυρίως στη διαδικασία ενσωμάτωσης των θεσμικών μέτρων της Ενωσης είναι ιδίως η παράγραφος 3 του παραπάνω άρθρου. * Ο κ. Βενιζέλος βλέπει πονηρά ότι ο κ. Καραμανλής θέλει οι αποφάσεις για την Ε.Ε. να λαμβάνονται με 151 και όχι 180 ψήφους. 13 ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΜΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Αρθρο 103 παρ. 8 Νόμος ορίζει τους όρους και τη χρονική διάρκεια των σχέσεων εργασίας ιδιωτικού δικαίου στον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα για την κάλυψη οργανικών θέσεων και πέραν των προβλεπομένων για ειδικό επιστημονικό προσωπικό… Απαγορεύεται η από τον νόμο μονιμοποίηση προσωπικού. Προτεινόμενη αλλαγή Δυνατότητα κάλυψης οργανικών θέσεων του δημόσιου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα μέσω ΑΣΕΠ από υπαλλήλους που συνάπτουν συμβάσεις αορίστου χρόνου και όχι μόνο από μόνιμους υπαλλήλους. Πρόβλεψη των όρων για την κάλυψη των οργανικών θέσεων από μη μόνιμους υπαλλήλους και δυνατότητα εξέλιξης, όπως και για τους μόνιμους. 14 ΔΑΣΙΚΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ Αρθρο 24 Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του κράτους και δικαίωμα του καθενός… Απαγορεύεται η μεταβολή του προορισμού των δασών και των δασικών εκτάσεων, εκτός εάν προέχει για την εθνική οικονομία η αγροτική εκμετάλλευση. Στην ερμηνευτική δήλωση υπάρχει ορισμός του δάσους και της δασικής έκτασης. Προτεινόμενη αλλαγή Στόχος, η αποτελεσματικότερη προστασία και αναβάθμιση του περιβάλλοντος. Η επείγουσα ανάγκη χωροταξικού σχεδιασμού επιβάλλει σύνδεση της χρήσης των δασικών εκτάσεων με το αντίστοιχο σχέδιο. Τα αποδεικτικά στοιχεία για τον χαρακτηρισμό των δασικών εκτάσεων θα πρέπει να ανάγονται στο 1975, όταν άρχισε η εφαρμογή του Συντάγματος, ώστε να αποτυπώνουν την πραγματική εικόνα του δασικού πλούτου. 15 ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΙΣ Αρθρο 17 Ορίζεται η προστασία της ιδιοκτησίας και η διαδικασία απαλλοτριώσεων που γίνεται για δημόσια ωφέλεια. Προτεινόμενη ρύθμιση Εξομοιώνονται με απαλλοτρίωση οι περιορισμοί που επιβάλλονται στην ιδιοκτησία για την εξυπηρέτηση πολεοδομικών σκοπών. * Ο Ευ. Βενιζέλος θεωρεί μείζον θέμα την αδυναμία των δήμων να καταβάλουν αποζημιώσεις στις ρυμοτομικές απαλλοτριώσεις. Δεν αποκλείεται οι αλλαγές να αφορούν τη δέσμευση ακινήτων που γίνεται για πολεοδομικούς ή άλλους σκοπούς (π.χ. τη μελλοντική ανέγερση σχολείων), η ανέγερση όμως των οποίων καθυστερεί. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 18/01/2006